Świat w pandemii znacząco się zmienił. To, co do tej pory było oczywiste i zupełnie normalne nagle stało się nie do poznania. Ograniczenie kontaktów, izolacja, zamknięcie. I choć trwają przy tym próby kontynuowania normalnego życia, nie można się oszukiwać – żyjemy w świecie wirtualnym bardziej, niż kiedykolwiek wcześniej. Nauka, praca, spotkania, konferencje – to wszystko, co wcześniej wymagało naszej obecności, dzisiaj wymaga jedynie dostępu do komputera i zamyka się na kilkunastocalowym ekranie urządzenia.

Wciąż się uczymy. Nie wszyscy mieliśmy wcześniej styczność z życiem on-line w takim zakresie. Jak to sobie ułatwić? Jak być dobrym mówcą, kiedy siedzimy w czterech ścianach swojego domu? Jak słuchać, by dobrze to o nas świadczyło? I jak w tych dziwnych czasach może nam pomóc savoir-vivre?

„Nie szata zdobi człowieka” – czy na pewno?

W przenośnym znaczeniu możemy dyskutować nad sensem tego powiedzenia i wnioski będą różne. W znaczeniu czysto praktycznym – nasz wygląd ma OGROMNE znaczenie.

Brian Tracy – guru sprzedaży, jeden z najlepszych mówców motywacyjnych na świecie i człowiek ogromnego sukcesu już dawno temu – bazując na swoich wieloletnich doświadczeniach – stwierdził, że przy pierwszym spotkaniu (a z takimi w sieci również mamy do czynienia) ludzie w 95% kierują się wzrokiem. Czy wiesz, ile czasu potrzebujesz, by Twój umysł skonstruował sobie wrażenie dotyczące człowieka, którego widzisz pierwszy raz? 4 sekundy. To dlatego wygląd jest ważny.

Ma on też ogromne znaczenie dla Twojej psychiki. Być może o tym nie wiesz, ale to jak wyglądasz może ogromnie wpłynąć na to, jak mówisz.

Bądź mówcą, jakiego chciałbyś słuchać

Być może w tym mocno zmienionym świecie to Ty występujesz po stronie mówiącej. Jeśli masz wcześniejsze doświadczenia związane z wystąpieniami – pewnie będą dla Ciebie pomocne. Ale być może chcesz wiedzieć jak mówić, by inni chcieli słuchać? Jak możesz uzyskać pewność, że ktoś nie zechce Cię wyciszyć na swoim komputerze i podczas Twojego wykładu oglądać serialu na Netflixie?

  • Słuchaj podczas mówienia. Niemożliwe? Spróbuj! Obserwuj swoją publiczność, odczytuj komunikaty wynikające z zachowania swoich słuchaczy. Ich mętny wzrok i zakamuflowane ziewanie to znak, że musisz ożywić wykład. Jak?
  • Niech Twój wykład żyje. Stosuj anegdoty, mów ciekawie, podawaj przykłady. Niech Twój wykład będzie dla słuchacza pasjonującym doświadczeniem, nie przykrym obowiązkiem. Zadawaj również pytania i angażuj swoich odbiorców w rozmowę. Postaraj się dostosować swój przekaz do potrzeb odbiorców.
  • Używaj swojego ciała w miarę możliwości. Wciąż powinna pracować Twoja mimika, stosuj także gesty. Twoja ekspresja pobudzi słuchaczy.

Bądź słuchaczem, do jakiego chciałbyś mówić

A co z zasadami dla słuchaczy? Czy odbiorcy takiego wykładu lub szkolenia mają „obowiązki” po swojej stronie? Tu dochodzimy do savoir-vivre, choć zahaczymy również o Arystotelesa. Dlaczego? Bo to on wyróżnił w komunikacji między ludźmi trzy ważne aspekty:

  • ETOS – czy jesteś przygotowany, uśmiechnięty, przekonywujący? Jak się prezentujesz?
  • PATOS – czy wzbudzasz w swoich rozmówcach emocje? Masz z nimi kontakt. Musisz wiedzieć, że zdecydowana większość ludzi podejmuje decyzje na podstawie emocji, dopiero później szuka dla nich logicznego wyjaśnienia. Niech to będzie dla Ciebie wskazówką.
  • LOGOS – słowa i logika, których używasz. Niestety mają najmniejsze znaczenie, ale w życiu on-line często są Twoim najważniejszym atrybutem. Zerknij na dalszą część tekstu, by dowiedzieć się jak to pogodzić.

Co w końcu z tym savoir-vivre? Co jest ważne w słuchaniu lekcji czy wykładu on-line?

  • Daj wykładowcy poczucie, że jest słuchany. Od czasu do czasu napisz coś lub odezwij się. Mogą to być krótkie komentarze, np. „celne spostrzeżenie, ciekawa informacja, piękne zdjęcie, pomocna grafika”.
  • Uśmiechnij się! Jesteś przecież w (nie całkiem ukrytej) kamerze J Daj innym poczucie, że jesteś zadowolony ze swojej obecności na konferencji, lekcji czy wykładzie. Musisz bowiem wiedzieć, że uśmiech to często klucz do sukcesu na wielu płaszczyznach. Naukowcy z Uniwersytetu Kalifornijskiego przeprowadzili w 2015 roku badania, na podstawie których stwierdzili, że osoby które się uśmiechają łatwiej wchodzą w interakcje, większość ludzi jest w stanie im zaufać i podjąć z nimi współpracę.
  • Nie każ czekać długo na odpowiedź. Jeśli pada pytanie – postaraj się odpowiedzieć. To pokaże, że jesteś zainteresowany i zaangażowany. To doping dla reszty uczestników spotkania on-line.
  • Jak Cię widzą, tak Cię piszą. W home office oczywiście mamy nieco większą swobodę. Ale zgodzisz się zapewne, że udział w telekonferencji w nawet najbardziej wyjściowej piżamie nie jest dobrym pomysłem. Podobnie jest z wczorajszą fryzurą i jeszcze bardziej wczorajszym makijażem. Zadbaj o to, by Twój obraz w kamerce kojarzył się ze schludnym i zadbanym. Nie musisz wówczas udawać, że nie działa Ci kamera. Możesz również uśmiechnąć się pod nosem na pytanie: „Mamo, ty na live się perfumujesz”?!

Neonowa bluzka, trzeszczące krzesło i podjadanie ciastek… Savoire-vivre w życiu on-line

To bardzo ważne, by zadbać nie tylko o siebie, ale też o swoje otoczenie podczas wideokonferencji. O tym dlaczego tak jest powiemy sobie za chwilę.

  1. Zadbaj o odpowiedni strój. Jaskrawe kolory zwykle wyglądają bardzo ładnie, ale obraz z kamery, który widzi osoba, po przeciwnej stronie, może zacząć migotać. Podczas spotkań biznesowych w świecie wirtualnym upewnij się, że dress code uczestników spotkania stanowi odzwierciedlenie wrażenia, jakie twoja firma chce zrobić na innych.
  2. Obraz mówi więcej niż tysiąc słów. Pamiętaj, że ściana za Tobą również pojawia się na ekranie Twojego rozmówcy. Czy jest na niej coś, czego twój nowy klient nie powinien zobaczyć?
  3. Mikrofon i słuchawki, wszyscy mamy takie sprzęty dołączane do telefonu – używajmy ich dla własnego komfortu i wygody, ale także dla komfortu osoby po drugiej stronie ekranu komputera.
  4. Nie nagrywajmy takich zajęć, jeśli wykładowca się na to nie zgadza.

Dwa problemy notorycznie pojawiające się podczas wideokonferencji lub zajęć on-line.

  1. KOMPLETNA CISZA ALBO WSZYSCY UCZESTNICY MÓWIĄCY JEDNOCZEŚNIE. W Pierwszym przypadku wydaje się, jakby wszyscy rozmówcy naraz przerwali połączenie lub poszli spać. W wielu krajach (w szczególności obszaru Azji i Pacyfiku) istnieje zwyczaj zachowania krótkiej ciszy po czyjejś wypowiedzi, co oznacza refleksję nad tym, co rozmówca powiedział. To z kolei może być dla niektórych irytujące, zwłaszcza dla uczestników z Europy Zachodniej. Kiwnięcie głową i werbalne „yhm” wypowiadane od czasu do czasu pomoże utwierdzić rozmówców w przekonaniu, że wciąż są słuchani. Kolejny problem jest wtedy, gdy wszyscy uczestnicy usiłują rozmawiać ze sobą lub — co gorsza - odbierają połączenia komórkowe. Upewnij się, że koncentrują się oni raczej na konferencji, a nie na osobistej wymianie zdań. No i oczywiście - niech wszyscy nie mówią naraz, to powinien moderować prowadzący.
  2. NIEPOŻĄDANE DŹWIĘKI I ODGŁOSY. Nawet w momencie, kiedy Ty nie wydajesz z siebie dźwięku, Twoja biżuteria - jak najbardziej. Dzwoni i grzechocze z każdym poruszeniem ręki. A może twoje krzesło trzeszczy albo właśnie stukasz palcami w blat stołu? Wszystkie tego typu odgłosy są szczególnie dobrze słyszalne podczas telekonferencji, wideokonferencji czy zajęć lekcyjnych. Podobnie odgłosy typowe dla przeziębienia — kaszel czy ciężki oddech.

Po co to robisz?

To wszystko robimy po to, by do tego dziwnego okresu i nietypowych doświadczeń wprowadzić odrobinę normalności, a także po to, by nie wypaść z tego rytmu, do którego przecież wrócimy.

Pamiętajmy, że nauczanie on-line to nowa sytuacja nie tylko dla uczniów, ale także dla wykładowców. Dlatego tak ważne jest, aby okazać temu wykładowcy zainteresowanie, życzliwość i zaangażowanie. Dużo łatwiej przechodzi się takie trudne zadania, kiedy jesteśmy w gronie wspierającym się i sobie kibicującym. Dlatego stań na wysokości zadania i ułatw je sobie i innym J

Poniżej pięć rzeczy, jakie powinieneś sprawdzić przed spotkaniem w trybie on-line?

  1. ŚCIANA. Czy jest czysta i dobrze zagospodarowana? Jeśli jest na niej biblioteczka, być może widać jakieś tytuły, które nie każdy powinien zobaczyć?
  2. Czy jest czyste i schludne? Czy może są tam jakieś dokumenty przeznaczone tylko dla Twoich oczu?
  3. Czy jesteś odpowiednio ubrany? Czy siedzisz wyprostowany, ale nie spięty? Czy nie wyglądasz, jakbyś miał zaraz zasnąć?
  4. DŹWIĘK. Unikaj pomieszczeń, w których tworzy się echo lub z łatwością docierają do niego dźwięki z zewnątrz. Upewnij się, że wszystko dobrze słychać, szczególnie osoby, które z natury mówią ciszej.
  5. OŚWIETLENIE. Czy pokój jest dobrze oświetlony, ale niezbyt jaskrawo? Czasem światło może spowodować, że niektóre osoby mogą wyglądać na zmęczone lub nieogolone.

Dbaj o to, by obecny czas był dla Ciebie z perspektywy czasu ciekawym doświadczeniem, a nie przykrym wspomnieniem!